Пәтерге миллиондар төлемес бұрын осы 5 нәрсені міндетті түрде тексеріңіз

Құрылыс салушы ақша жинауға құқылы ма

Құрылыс және тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық істері комитетінің мәліметінше, Қазақстанда көппәтерлі тұрғын үйлер салу үшін азаматтардың қаражатын тарту «Тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы» заңмен реттеледі.

Сондықтан салынып жатқан үйден пәтер таңдаған кезде оның құрылысы заң талаптарына сәйкес жүргізіліп жатқанына көз жеткізу маңызды.

— Қазақстанда көппәтерлі тұрғын үйлердің құрылысын салу үшін азаматтардың қаражатын тарту «Тұрғын үй құрылысына үлестік қатысу туралы» Қазақстан Республикасының Заңымен реттеледі. Қаражатты салмас бұрын таңдалған нысанның заң талаптарына сәйкес іске асырылып жатқанына көз жеткізіңіз, — дейді комитет мамандары.

Заң бойынша азаматтардың қаражатын тартуға бірнеше жағдайда ғана рұқсат етіледі. Атап айтқанда, Бірыңғай оператордың кепілдігі болуы мүмкін, жобаға екінші деңгейдегі банк қатысуы тиіс немесе көппәтерлі тұрғын үйдің қаңқасы тұрғызылғаннан кейін үлескерлердің қаражатын тартуға мүмкіндік беріледі.

Егер құрылыс салушыда азаматтардың ақшасын тартуға заңда көзделген негіз болмаса, салынып жатқан үйдегі пәтер үшін төлем жасамаған жөн.

Пәтер аларда тексерілетін 5 нәрсе

Мамандар сатып алушыға ақша төлемес бұрын бес негізгі мәселені тексеруге кеңес береді.

Біріншіден, құрылыс салушы мен тұрғын үй кешені туралы ақпаратты зерделеу қажет. Компанияның өзі, салынып жатқан нысан және құрылысқа қатысты құжаттар тексерілуі тиіс.

Екіншіден, азаматтардың қаражатын тартуға заңды негіздің бар-жоғын анықтау керек. Жоба заңда қарастырылған тетіктердің бірі арқылы жүзеге асырылып жатқанына көз жеткізу маңызды.

Үшіншіден, шартты мұқият оқу қажет. Онда пәтердің нақты құны, төлем жасау тәртібі, құрылыстың аяқталу мерзімі, тұрғын үйді тапсыру уақыты, сондай-ақ тараптардың құқықтары мен міндеттері көрсетілуі керек.

Төртіншіден, үлестік қатысу туралы шарттың тіркелгенін тексеру қажет. Мұндай шарт белгіленген тәртіппен міндетті түрде тіркелуге тиіс.

Бесіншіден, төлем жасау тәртібінің шарт талаптарына сәйкестігіне көз жеткізу керек. Ақшаны құжаттар тексеріліп, мәміленің заңдылығы анықталғаннан кейін ғана төлеу ұсынылады.

Шарттың атауына ғана сенуге болмайды

Пәтер сатып алушыға үлестік қатысу шартынан бөлек алдын ала шарт, брондау шарты, инвестициялық келісім немесе басқа атаумен рәсімделген құжат ұсынылуы мүмкін.

Алайда мамандар құжаттың атауы оның заңды екенін білдірмейтінін ескертеді.

— Шарттың атауы мәміленің заңдылығын өздігінен айқындамайды. Егер құжат іс жүзінде көппәтерлі тұрғын үй құрылысына азаматтардың қаражатын заңда белгіленген тетіктерді айналып өтіп тарту үшін пайдаланылса, мұндай схемаға жол берілмейді, — дейді комитеттегілер.

Сондықтан сатып алушы құжаттың атауына емес, оның мазмұнына және мәміленің заң талаптарына сәйкестігіне назар аударуы қажет.

Құрылыс салушыны қайдан тексеруге болады

Мәміле жасамас бұрын тұрғын үй кешені мен құрылыс салушы туралы ақпаратты ресми цифрлық сервистерден тексеруге болады.

Тұрғын үй нысандары туралы мәліметтер Homeportal.kz порталында қолжетімді. Сонымен қатар қажетті ақпаратты eGov және тиісті цифрлық сервистер арқылы тексеруге мүмкіндік бар.

Мамандардың айтуынша, бұл қадамдар сатып алушыға құрылыс нысаны мен компания туралы мәліметтерді алдын ала салыстырып, тәуекелді азайтуға көмектеседі.

Заңсыз ақша жинағандарға ірі айыппұл қарастырылған

Азаматтардың қаражатын заң талаптарын бұза отырып тартқаны үшін әкімшілік жауапкершілік қарастырылған.

Жеке тұлғаларға салынатын айыппұл — 200 АЕК, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне — 500 АЕК, орта кәсіпкерлік субъектілеріне — 750 АЕК, ал ірі кәсіпкерлік субъектілеріне 1 000 АЕК мөлшерінде белгіленген.

Егер ірі кәсіпкерлік субъектісі талаптарды қайталап бұзса, айыппұл көлемі 2 000 АЕК-ке дейін жетеді.

Алдымен тексеріп, содан кейін ғана төлеу керек

Комитет сатып алушыларға қарапайым қағиданы ұстануды ұсынады: құрылыс салушы мен тұрғын үй кешенін тексеру, қаражат тартуға заңды негіздің бар екеніне көз жеткізу, шартты мұқият оқу, оның тіркелгенін анықтау және содан кейін ғана төлем жасау.

— Негізгі қағида: алдымен тексеріңіз — содан кейін төлем жасаңыз. Мәміле жасалғанға дейін ақпарат пен құжаттарды мұқият тексеру салынып жатқан тұрғын үйді сатып алу кезінде тәуекелдерді азайтуға мүмкіндік береді, — деп түйіндеді ведомствоның баспасөз қызметі.